Nominaties ‘Beste gebouw 2020 – BNA’ en ‘Beste kantoorgebouw 2020 – Architectenweb’
Het kan niet op deze dagen voor de Werkspoorfabriek, een prachtig voorbeeld van herbestemd industrieel erfgoed. De lege loods van 175 meter lang is omgetoverd tot een bedrijfsverzamelgebouw van (creatieve) ‘makers’. En die ‘makers’ bouwen (en brouwen) natuurlijk voort op de geest van het gebouw. En die ‘geest’ van industrie, lawaai, hamergekletter, bloed, zweet en misschien ook tranen voelde ik al toen ik de hal in al zijn eenzaamheid en leegheid mocht betreden met mijn camera.

Werkspoor
Al sinds ik ruim vijftien jaar geleden in Utrecht kwam wonen ben ik geïntegreerd door het rauwe gebied in mijn buurt wat tegenwoordig officieel het Werkspoorkwartier wordt genoemd.
Werkspoor N.V., oftewel de Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, werd in 1827 opgericht in Amsterdam waarna in 1913 de fabricage van spoorrijtuigen en staalconstructies verhuisde naar Utrecht. Na een aanwezigheid van 70 jaar werden in 1983 de deuren van de afdeling apparatenbouw gesloten. Hiermee kwam een einde aan de Werkspooractiviteiten in het gebied.
Er zijn nog een handjevol gebouwen bewaard gebleven waaronder het imposante gebouw wat nu bekend staat als de Werkspoorkathedraal en het naastgelegen Transformatorhuis wat meteen het oudste gebouw in het gebied is (bouwjaar 1913).

Hal voor machinale ijzervoorbewerking – de Werkspoorfabriek.
Naast de Werkspoorkathedraal, tussen de Tractieweg en de Schaverijstraat (de straatnamen in het Werkspoorkwartier herinneren aan het roemrijke verleden), bevindt zich de vroegere hal voor machinale ijzervoorbewerking. In deze hal bevindt zich nog een wand met een ijzerconstructie uit 1915. De rest van de hal is in de jaren ’60 van de vorige eeuw vernieuwd.
De imposante hal heeft jaren leeg gestaan en raakte al een beetje in verval. Af en toe werden er wat spullen opgeslagen. Zoals gezegd kreeg ik in de zomer van 2017 de kans een fotoserie te maken van de lege hal. Dit is met terugwerkende kracht het startpunt geweest van een nog grotere fotoserie, namelijk het vastleggen van de gehele transformatie en herbestemming van de hal. Ik kwam in contact met de eigenaar en een toekomstige huurder en kreeg de kans een unieke transformatie van lelijk eendje tot prachtige zwaan mee te maken. Ik fotografeerde in opdracht van huurder Brouwerij De Leckere de gehele constructie van hun nieuwe brouwerij in het pand en tegelijkertijd fotografeerde ik alle stappen die werden gezet in de transformatie van A tot Z van het gehele gebouw. Dit was in opdracht van eigenaar Overvecht Vastgoed. Twee jaar lang, soms met grote tussenpozen, kwam ik langs om de enorme operatie vast te leggen. Voor mij als gespecialiseerd fotograaf met een passie weer een geweldige ervaring extra!

Nu de waardering voor de Werkspoorfabriek tot uitdrukking komt in de verschillende nominaties kan ik ook trots zijn. Trots om getuige te mogen zijn van een geweldige transformatie en herbestemming van een uniek stuk Utrechts industrieel erfgoed!

De transformatie in beeld, een impressie:

Exact twintig jaar geleden woonde ik een tijdje in het Belgische Leuven. Ik deed mijn afstudeerstage voor de studie Food & Busines bij Interbrew, een grote internationale bierbrouwer. Leuven is dé bierstad bij uitstek. Met het plaatselijke merk Stella Artois is de basis gelegd voor een wereldconcern wat nu, twintig jaar na mijn stage, verder is gegroeid en onder de naam AB InBev de grootste bierbrouwer ter wereld is.

Onlangs was ik terug in Leuven, voor een weekendtrip, samen met mijn vrouw. Ik was er nu in een andere hoedanigheid. Niet meer als afgestudeerde Foodmarketeer maar als professioneel tekstschrijver en fotograaf met een passie voor erfgoed, hoewel de passie voor een goed glas (Belgisch) bier is gebleven!
Zoals alle steden die er toe doen verandert ook het mooie Leuven. Eén van de opvallende veranderingen, eentje die mij bijzonder aanspreekt, is de herontwikkeling van het terrein van juist ja: de oude brouwerij van Stella Artois. Het voorheen industriële gebied rond de Vaartkom transformeert tot een prachtig stuk stad waar wonen, werken, eten, drinken en recreëren samen komen. Veel industrieel erfgoed is al herbestemd of daar wordt nog hard aan gewerkt. Langs de open gelegde rivier de Dijle, die hier voornamelijk ondergronds stroomde, is een mooi park aangelegd, het Sluispark. Fraaie appartementencomplexen worden afgewisseld met restanten van en herinneringen aan het brouwverleden. Langs de oude monumentale sluizen middenin het park zagen we zelfs hop groeien, alsof het zo moet zijn.

De Smidse
Eén van de bewaard gebleven en herbestemde industriële gebouwen is ‘De Smidse’. Die naam is niet zo gek gekozen want in het gebouw werden ooit de brouwketels gesmeed.
Ik werd meteen gepakt door het gebouw. Het is niet zozeer een opvallend gebouw en ik herinnerde het me ook niet van toen ik twintig jaar geleden weleens op het brouwterrein liep. Het is het interieur wat me greep.

De Smidse is een typisch wederopbouw gebouw, het is in 1946 gebouwd naar een ontwerp van architect P. Stevens. Het is een redelijk sober gebouw. Het heeft wel bijzondere ruimtelijke en constructieve kenmerken en als je binnen komt valt meteen het gave verhoogde glazen dak op.
Op de begane grond is nu een kleinschalige markt voor ambachtelijke voedingsproducten, terwijl op de verdieping bedrijfsruimten zijn gecreëerd. Hier tussenin is op een hele bijzondere manier een open tussenverdieping gemaakt.
Er is veel hout gebruikt en de combi met het wit gepleisterde beton vind ik ontzettend mooi. De herontwikkeling is naar een ontwerp van POLO architects.
Ik maakte wat foto’s met de groothoeklens, zonder mijn statief want dat had ik niet bij me. Ondanks het sombere weer bewees het glazen dak zijn waarde. Er kwam toch behoorlijk wat licht binnen waardoor de foto’s toch aardig scherp zijn geworden.

Van al het moois wat is te zien in en rond de Vaartkom wilde ik dit gebouw toch even uitlichten en de schoonheid ervan delen in dit blog!